Zaloguj się | Zarejestruj się
 

Mnisi i ich tajemnice. Cystersi w Polsce

Pod koniec minionego roku na księgarskich półkach pojawiło się długo oczekiwane kompendium wiedzy o zakonie "białych" albo "szarych" braci. "Cystersi w Polsce" Izabeli i Tomasza Kaczyńskich to fundamentalna publikacja adresowana dla tych, którzy pragną poznać i zrozumieć fenomen życia w klasztorze.

Osobiście z kart tej właśnie książki, dowiedziałem się jak trudną drogę przebyć musi kandydat do noszenia habitu, by zostać cystersem. Od okresu postulatu po złożenie ślubów wieczystych i możliwość przywdziania zakładanej do wspólnych modlitw kukulli...

Poznałem też rozkład dnia w klasztorze - od pobudki o godzinie 3.45 po nocną ciszę obowiązującą mnichów od godziny 20.30...

Mogłem do woli kontemplować niuanse cysterskiej architektury, zgłębiać miejscowe opowieści i legendy, śledzić kalendarium wydarzeń w Krzeszowie, Lubiążu, Henrykowie, Szczyrzycu, Mogile, Wąchocku, Lądzie, Sulejowaie, czy gdzie tam jeszcze miałem ochotę, by zabłądzić w tajemny świat zakonnego sacrum.

Cis tertium lapidem

W lutym 1098 roku w pobliżu Dijon pierwsi cystersi założyli swój nowy zakon. Stało się to w czasach ostrego kryzysu życia klauzurowego, zerwania przez wielu mnichów - a tym samym przez domy zakonne - z surową regułą ogłoszoną przez św. Benedykta z Nursji.

Brat Robert i jego dwudziestu towarzyszy opuściło macierzysty klasztor w Molesmes i złożyło nowy, nazwany Citeaux, po łacinie zaś Cistertium. Ta nazwa, może wywodzić toponimię od określenia miejsca, w którym zbudowano kościół, kapitularz, fraternię, dormitorium i wreszcie zabudowania gospodarcze. Jak głosi tradycja i cysterska legenda, pierwszy klasztor zgromadzenia stanął na dawnym rzymskim trakcie z Chalons do Langres. Po łacinie określano to miejsce równie czytelnie co lapidarnie - przy trzecim kamieniu "cis tertium lapidem"...

Lubiąż - barokowa fasada

Barokowa fasada pocysterskiego zespołu klasztornego w Lubiążu


Mnisi postanowili nie tylko przestrzegać surowo reguł ogłoszonych pięćset lat wcześniej przez św. Benedykta, ale także odnowić życie monastyczne poprzez modlitwę, kontemplacje i ciężki znój fizycznej pracy. Liturgia cysterska opierała się na prostocie, wspólnych śpiewach i modlitwach. Zakonnicy utrzymywali się wyłącznie z pracy własnych rąk, unikali donacji i legatów, stronili od dzierżaw i nadań. Ze wspólnoty cysterskiej wywodzi się nie tylko kilkuset (tak!) świętych i błogosławionych, ale również trzech papieży, kilku kardynałów i blisko sześciuset biskupów.

Zakon cysterski w Polsce

Najstarszy klasztor cysterski w Polsce, założony został już w 1143 roku w wielkopolskim Łęknie, cztery lata później zakonnicy przybyli do Brzeźnicy, czyli dzisiejszego Jędrzejowa. W 1202 roku funkcjonował na Dolnym Śląsku pierwszy klasztor żeński w podoleśnickiej Trzebnicy. Dzisiaj zakon cysterski to 13 kongregacji istniejących w Europie, Ameryce Południowej i Azji.

Lubiąż - refektarz

 Pocysterski zespół klasztorny w Lubiążu - refektarz


Książka "Cystersi w Polsce" to znakomite opracowanie pozwalające zaplanować wędrówkę szlakiem od klasztoru do klasztoru. Autorzy cały szlak cysterski podzielili na dziewięć krain, pętli: dolnośląską, kujawsko–pomorską, lubuską, łódzką, małopolską, śląsko–opolską, świętokrzyską, małopolską i zachodnio–pomorską.

Szczegółowo opisane zostały kościoły, klasztory, zabytki kultury jakie koniecznie trzeba zobaczyć. Walorem tej niezwykłej pozycji książkowej są ponadto znakomite fotografie ilustrujące najciekawsze szczegóły w obiektach sakralnych oraz rzuty architektoniczne.

Wszystko napisane jest przepięknym, komunikatywnym językiem. I jeżeli mi czegoś brakuje to tylko mapy, na której zaznaczone by zostały opisywane klasztory. Na szczęście ten mankament tylko w minimalnym stopniu umniejsza zalety wydanej przez oficynę Sport i Turystyka – MUZA S.A. rewelacyjnej książki.

Izabela i Tomasz Kaczyńscy: Cystersi w Polsce; wyd. Sport i Turystyka MUZA SA Warszawa 2010 ss.420. Opr. twarda.

Autor: Ryszard Biskup

Skomentuj

Opcja tylko dla zalogowanych

 
Komentarze:
Recenzja R. Biskupa jest treściwa, zachęcająca o ile nie do kupna książki, to przynajmniej do zapoznania się z historią Cystersów np. podróżując tzw. "Szlakiem Cystersów w Polsce". Osobiście zaliczyłem już kilka "cysterskich" miejsc.

Autor: piotr55  & nbsp;Dodano: 2016-07-11  11:58:12

Teraz zwiedzasz

Ostatnie komentarze

 
*****
Waldemar Jan
2019-12-15 17:37:47
*****
Waldemar Jan
2019-12-15 17:37:22
*****
Waldemar Jan
2019-12-15 17:26:47
*****
Waldemar Jan
2019-12-15 17:19:34
*****
Stefan Sapeta
2019-12-15 14:56:58
zobacz wszystkie komentarze

więcejKrainy i miejscowości

Suwalszczyzna

Suwalszczyzna to jedna z najpiękniejszych krain w Polsce. Wystarczy wymienić takie atrakcje, jak jezioro Hańcza, Góra Cisowa, Oz Turtulski, Głazowisko Bachanowo czy Rutka, aby uświadomić sobie,...

Pozostałe krainy i miejscowości